Groeiende vermogensongelijkheid bedreigt volgens hoogleraar de democratie

De toenemende vermogensongelijkheid vormt volgens hoogleraar Lisa Herzog een fundamenteel risico voor democratische samenlevingen. In een bijdrage aan ESB stelt zij dat vooral de groei van geërfd vermogen ervoor zorgt dat economische en politieke macht zich steeds sterker concentreert bij een kleine groep. Daarmee komt het principe van gelijke politieke invloed onder druk te staan.

Herzog wijst erop dat grote vermogens niet alleen toegang bieden tot beter onderwijs, gezondheidszorg en juridische ondersteuning, maar ook tot politieke invloed via lobby's, media en campagnefinanciering. Omdat rijke families hun vermogen steeds beter weten te beschermen en over generaties kunnen doorgeven, ontstaat volgens haar een nieuwe vorm van economische dynastievorming. Anders dan klassieke economen ooit verwachtten, verdwijnt die vermogensconcentratie niet vanzelf.

Om deze ontwikkeling te doorbreken pleit Herzog voor een progressievere erfbelasting, waarbij vooral de grootste nalatenschappen zwaarder worden belast. Ook vermogen dat is ondergebracht in buitenlandse constructies of stichtingen zou daarbij moeten worden meegenomen. Volgens haar is een hogere erfbelasting geen straf op succes, maar een instrument om gelijke kansen te bevorderen en de democratische rechtsstaat op lange termijn te beschermen. Daarmee verplaatst de discussie over erfbelasting zich van fiscale rechtvaardigheid naar de vraag hoe democratie en maatschappelijke gelijkheid duurzaam kunnen worden gewaarborgd.

Dit is een samenvatting van het volledige artikel op esb.nu.