CPB: zonder fundamentele keuzes blijft woningmarkt vastzitten

Samenvatting

De toegankelijkheid van de woningmarkt is een hardnekkig maatschappelijk probleem. Een aanzienlijke groep huishoudens heeft geen woning, een te dure woning of een ongeschikte woning Hoewel deze problemen breed worden gevoeld, lijken ze lastig op te lossen: goedbedoeld beleid om huren van te bevriezen, leidt onbedoeld tot minder woningbouw en de doelen voor woningbouw worden niet gehaald. Iedereen is het eens over de grote problemen op de woningmarkt, maar toch blijft een daadwerkelijke oplossing uit. Hoe kan dat?

Om beter te begrijpen wat het probleem is, ontwikkelen we een denkkader rond twee vragen: hoe wordt de woonruimte verdeeld en hoe komt het woningaanbod tot stand? Bij de verdeling staat de keuze van huishoudens centraal: waar gaan ze wonen, gegeven de woningvoorraad zoals die nu is? Bij het woningaanbod staan de keuzes van ontwikkelaars, waaronder woningcorporaties, centraal: wanneer bouwen zij woningen, hoe groot zijn die en waar bouwen zij die? In beide gevallen bespreken we hoe overheidsbeleid deze keuzes beïnvloedt: waarom zou de overheid willen ingrijpen en welke afwegingen spelen daarbij? Tot slot laten we zien welke uitkomsten dit beleid bedoeld en onbedoeld veroorzaakt. Huishoudens en ontwikkelaars reageren namelijk op beleid, wat weer voor veranderingen in woningprijzen, huren en het woningaanbod zorgt. Een analyse die deze doorwerking negeert, leidt vaak tot de verkeerde conclusie. Zo mist ze hoe lagere prijzen vandaag tot een kleiner aanbod leiden of hoe ingrijpen in de ene sector van de woningmarkt de andere negatief kan beïnvloeden.
[....]